Mój urolog – portal urologiczny » krew w moczu

Witamy na stronie Mój urolog
Portal powstaje z myślą o osobach z chorobami układu moczowo-płciowego. Aktualnie strona jest w trakcie budowy, systematycznie będą zamieszczane kolejne tematy. Czekamy na Państwa sugestie i uwagi. kontakt@mojurolog.pl Przed rozpoczęciem korzystania z serwisu proszę zapoznać się z regulaminem. Ewentualne pytania prosimy zadawać za pośrednictwem forum.

 

Badanie ogólne moczu jest jednym z najczęściej zlecanych badań laboratoryjnych w praktyce lekarskiej.  Pozwala wykryć niektóre choroby( cukrzyca, choroby wątroby i dróg żółciowych, choroby nerek, nowotwory układu moczowego) w okresie gdy nie dają jeszcze innych objawów. W laboratorium mocz oceniany jest pod kątem właściwości fizyko-chemicznych oraz  zawartości  różnych  komórek i kryształów.

 

Najlepszy mocz do badania ogólnego to mocz ze środkowego strumienia pobrany rano po nocnym odpoczynku. W niektórych przypadkach wykorzystuje się mocz przygodny.  Pojemnik do badania dostępny jest w aptekach. U kobiet krótko przed i po miesiączce badanie ogólne moczu może być niemiarodajne.

 

 

Badanie ogólne moczu- wartości prawidłowe: (Algorytmy diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego red. Andrzej Steciwko  U&P 2006 str. 100)

 

Barwa:  jasnożółta (słomkowa)

Wygląd: przejrzysty

pH: 4,5-8,0 (średnio 6,0)

Gęstość względna(ciężar właściwy) 1,005-1,030

Białko: nieobecne

Ciała ketonowe: nieobecne

Cukier (glukoza): nieobecny

Erytrocyty: nieobecne

Badanie mikroskopowe osadu:

Erytrocyty: 0-5

Leukocyty: 0-5

Bakterie: nieobecne

Wałeczki: szkliste 0-4

 

 

Nieprawidłowości w badaniu ogólnym moczu i ich najczęstsze przyczyny:

 

Barwa:

Kolor moczu  uzależniony jest od stopnia nawodnienia, zdolności nerek do zagęszczania moczu,  a także substancji  w nim zawartych. Spożywane jedzenie, napoje oraz leki wpływają  na zabarwienie moczu.

 

Przejrzystość:

Prawidłowo mocz jest klarowny. Zmętnienie spowodowane może być zawartymi w moczu m. in. krwinkami białymi  i czerwonymi, bakteriami, grzybami, ropą, składnikami mineralnymi (fosforany, moczany) i organicznymi (tłuszcz, chłonka, stolec) . Kontrast stosowany w trakcie badań obrazowych również  może przejściowo powodować zmętnienie moczu.

 

Ciężar właściwy:

Główne czynniki wpływające na ciężar właściwy moczu to stan nawodnienia pacjenta i wydolność  jego nerek. Ciężar właściwy moczu wzrasta m.in. w odwodnieniu  i nadmiernej utracie płynów (gdy osoba wymiotuje, ma biegunkę lub gorączkę), w cukrzycy, niedoczynności nadnerczy, po podaniu środków kontrastowych stosowanych w badaniach obrazowych.  Ciężar właściwy zmniejsza się natomiast m.in.  wraz z wiekiem, po wypiciu dużej ilości płynów, nawadnianiu dożylnym, w chorobach nerek, moczówce prostej.

 

pH

pH moczu zależy od diety oraz stanu narządów takich jak nerki, wątroba i płuca. Zachodzące w nich procesy metaboliczne mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu. Stosowanie diety bogatej w białko sprzyja zakwaszeniu moczu (obniża pH), natomiast dieta jarska (wegetariańska) wpływa na podwyższenie pH.

Inne przyczyny  zmian pH:

Obniżenie pH (zakwaszenie): kwasica (metaboliczna, oddechowa), niektóre leki , gorączka, cukrzyca, głodzenie.

Wzrost pH (alkalizacja): zakażenia dróg moczowych , nadczynność przytarczyc, choroby nerek,  zasadowica (metaboliczna i oddechowa).

 

Białko:

 

Prawidłowo do moczu wydalane jest  do 150 mg białka dziennie. Obecność większej ilości określana jest jako białkomocz (proteinuria). Białkomocz wymaga pogłębionej diagnostyki . Często jest przemijający, towarzysząc  infekcji, ale utrzymujący się białkomocz może być objawem poważnej choroby układowej.

 

Przyczyny obecności białka w moczu:

-nadciśnienie tętnicze

-cukrzyca

-zakażenie układu moczowego

-gorączka

-uszkodzenie cewek nerkowych

-odmiedniczkowe zapalenie nerek

-ćwiczenia fizyczne

-ostre i przewlekłe zapalenie kłębuszków nerkowych

-szpiczak mnogi

-stan przedrzucawkowy

-skrobiawica

-toczeń układowy

 

Glukoza:

Glukoza normalnie nie jest obecna w moczu.  Pojawia się w nim gdy ze względu na wysoki poziom glukozy we krwi nerki filtrując krew nie są w stanie wchłonąć jej z powrotem.  Przyczynami  mogą być: cukrzyca, choroby wątroby i trzustki, zaburzenia endokrynologiczne, zespół Fanconiego

 

Ciała ketonowe:

Ketony powstają w wyniku metabolizmu tłuszczy i normalnie nie są obecne w moczu.  Przyczynami  ich pojawienia się mogą być: cukrzyca, głodzenie (także anorexia, bulimia, alkoholizm), dieta uboga w węglowodany, dieta bogata w tłuszcze , wysiłek fizyczny, ciąża , choroby genetyczne, Zespół Fanconiego .

 

Bilirubina: prawidłowy mocz nie zawiera bilirubiny.

Pojawienie się bilirubiny w moczu  stwierdza się w chorobach wątroby, niedrożności dróg żółciowych i  cholestazie wewnątrzwątrobowej.

 

 

Urobilinogen: 

Powstaje w jelicie z bilirubiny pod wpływem bakterii. Z jelita zostaje wchłonięty do krwioobiegu i częściowo wydalony z moczem. U osób zdrowych urobilinogen znajduje się w moczu w niewielkich ilościach (<1mg/dl)

Wzrost jego wydalania obserwuje się w żółtaczce hemolitycznej, stanach zapalnych i marskości wątroby.

 

Azotyny:  prawidłowy mocz nie zawiera azotynów

Obecność azotynów w moczu wskazuje na zakażenie układu moczowego bakteriami, które posiadają zdolność przekształcania związków azotowych zawartych w moczu w azotyny (Escherichia coli, Klebsiella, Enterobacter, Proteus, Staphylococcus i Pseudomonas).  Brak azotynów w moczu nie oznacza, że infekcji nie ma, gdyż tylko część bakterii posiada taką zdolność.

 

Erytrocyty (czerwone krwinki):

Pojawienie się krwinek w moczu może mieć różne przyczyny, ale zawsze wymaga diagnostyki i w pierwszej kolejności  należy wykluczyć  chorobę nowotworową.

 

Przyczyny obecności krwinek czerwonych w moczu:

 

- Zanieczyszczenie próbki moczu krwią miesiączkową

-Kamica układu moczowego (kamica nerek, moczowodu, pęcherza moczowego)

-Zakażenia układu moczowego

-Nowotwory układu moczowego i sąsiednich narządów

-Rozrost (przerost) prostaty

-Zaburzenia krzepnięcia (w tym także stosowanie i przedawkowanie leków przeciwzakrzepowych)

-Choroby zapalne nerek

-Torbiele nerek

-Uraz

-Endometrioza

-Leki: m.in. penicyliny, leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, przeciwzakrzepowe

-Krwiomocz po cewnikowaniu pęcherza moczowego

-Przebyta radioterapia narządów miednicy (macicy, pęcherza, jelita grubego etc.)

 

 

Leukocyty:

Leukocyty (białe krwinki) są stałym elementem moczu . Prawidłowo ich liczba wynosi 0-5 w polu widzenia w badaniu mikroskopowym. Ich zwiększona liczba wskazuje na toczący się w drogach moczowych stan zapalny.  Gdy w moczu występuje duża ilość leukocytów powodująca jego zmętnienie to taki stan nazywa się ropomoczem.  Leukocyty w moczu najczęściej pojawiają się w przebiegu zakażenia układu moczowego. Należy pamiętać jednak, że leukocyty w moczu pojawiają się także w przebiegu innych, nie związanych z infekcją  chorób układu moczowego, chorób jamy brzusznej i narządów rodnych.

 

 

Wałeczki:

Prawidłowo w  moczu mogą być obecne wyłącznie pojedyncze wałeczki szkliste. Obecność innych typów wałeczków świadczy o chorobie nerek. Rodzaj wałeczków stwierdzanych w moczu pomaga w ustaleniu rodzaju patologii.

 

Rodzaje wałeczków i związane z nimi nieprawidłowości: (Urinalysis: A Comprehensive  Review AFP Vol .71, No 6,  2005 Tab.6)

 

 

Wałeczki szkliste:

- pojedyncze norma

- odmiedniczkowe zapalenie nerek

- przewlekła choroba nerek

 

Wałeczki  erytrocytowe:

- kłębuszkowe zapalenie nerek

- mogą być normą u pacjentów uprawiających sporty kontaktowe

 

Wałeczki leukocytarne:

-odmiedniczkowe zapalenie nerek

- kłębuszkowe zapalenie nerek

- śródmiąższowe zapalenie nerek

 

Wałeczki nabłonkowe:

-  ostra martwica cewek nerkowych

-  śródmiąższowe zapalenie nerek

-  rzucawka

-  zespół nerczycowy

-  odrzucenie przeszczepu

-  spożycie metali ciężkich

 

Wałeczki ziarniste:  zaawansowana choroba nerek

 

Wałeczki woskowe: zaawansowana choroba nerek

 

Wałeczki tłuszczowe:

- zespół nerczycowy

- niedoczynności tarczycy

 

Kryształy:

Sole mineralne wytrącając się w moczu tworzą kryształy. Ich obecność w moczu (krystaluria) uzależniona  jest od pH  moczu i stopnia jego wysycenia substancjami,  z których kryształy te są zbudowane. Im wyższe jest stężenie soli mineralnych tym łatwiej dochodzi do ich wytrącania w moczu. Istotny wpływ mają również różne substancje wydalane z moczem , które sprzyjają krystalizacji.

 

 

Opracowano na podstawie:

  1. Blueprints Family Medicine, Martin S. Lipsky,Mitchell S. King Lippincott   Williams &    Wilkins,  2010
  2.  A. Szutowicz, A. Raszeja-Specht, Diagnostyka Laboratoryjna Tom II, Gdańsk 2011
  3. Mary Lee, Basic Skills in Interpreting Laboratory Data, 4th Edition, 2009, American Society of Health Pharmacists
  4. Algorytmy diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego red. Andrzej Steciwko  U&P 2006
  5. Urinalysis: A Comprehensive  Review AFP Vol .71, No 6,  2005

 

dodał: Mojurolog.pl, 05-01-2015, kategorie: Diagnostyka

Pojawienie się krwi w moczu jest stanem nieprawidłowym. Wymaga pilnej diagnostyki i ustalenia przyczyny, nawet jeśli krew w moczu pojawiła się tylko raz.

Krwiomocz dzieli się na makroskopowy, gdy krew w moczu jest widoczna gołym okiem i mikroskopowy, gdy obecność czerwonych krwinek stwierdza w badaniu moczu.

Obecność krwi w moczu może wynikać z różnych przyczyn, ale w pierwszej kolejności należy wykluczyć obecność choroby nowotworowej w obrębie dróg moczowych. Jej ryzyko jest wyższe w przypadku krwiomoczu widocznego gołym okiem i u pacjentów w starszym wieku.1

 

IS_krwiomocz 200x300cm

 

 

Przyczyny krwiomoczu:

-Kamica układu moczowego (kamica nerek, moczowodu, pęcherza moczowego)

-Zakażenia układu moczowego

-Nowotwory układu moczowego i sąsiednich narządów

-Rozrost (przerost) prostaty

-Zaburzenia krzepnięcia (w tym także stosowanie i przedawkowanie leków przeciwzakrzepowych)

-Choroby zapalne nerek

-Torbiele nerek

-Uraz

-Endometrioza

-Leki: m.in. penicyliny, leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, przeciwzakrzepowe

-Krwiomocz po cewnikowaniu pęcherza moczowego

-Przebyta radioterapia narządów miednicy (macicy, pęcherza, jelita grubego etc.)

 

Poszukiwanie przyczyn krwiomoczu:

Diagnostyka uzależniona jest od wieku pacjenta i podejrzewanej przyczyny, a o konieczności wykonywania poszczególnych badań decyduje lekarz.

 

1.Rozmowa z lekarzem:

Przed wizytą u lekarza warto przygotować się do rozmowy i przypomnieć sobie następujące informacje:

-choroby  oraz stosowane leki

-choroby przebyte w przeszłości i operacje ( w tym leczenie dodatkowe chemio i radioterapia)

-czy występowało w pracy narażenie na substancje szkodliwe

-jakie choroby występowały w rodzinie

-stosowane używki (tytoń, alkohol)

2.Badanie pacjenta

 

3.Badania dodatkowe:

-badanie ogólne moczu i posiew

-usg j. brzusznej

-inne badania obrazowe: urografia, tomografia komputerowa , rezonans magnetyczny

-badania endoskopowe: cystoskopia (wziernikowanie pęcherza moczowego),

 URS (wziernikowanie moczowodu)

-badanie cytologiczne moczu

       

 4.inne badania i konsultacje specjalistyczne.

 

dodał: Mojurolog.pl, 13-12-2013, kategorie: Bez kategorii

Aktualnie dzięki zwiększeniu dostępności do badań obrazowych (USG, KT, MRI) ponad 50% przypadków raka nerki rozpoznawanych jest przypadkowo w trakcie diagnostyki z przyczyn innych niż urologiczne.1-3 Stopień zaawansowania tak rozpoznanych guzów jest zazwyczaj niższy od przypadków objawowych.

 

Rak nerki przez długi czas może mieć skryty charakter i nie dawać żadnych objawów.  Objawy mogą być związane ze wzrostem miejscowym nowotworu, krwawieniem, zespołami paranowotworowymi lub przerzutami odległymi.

 

Najczęstszym objawem raka nerki jest krwiomocz- objaw ten może występować tylko okresowo.

 

Klasyczna triada objawów (krwiomocz, ból okolicy lędźwiowej i wyczuwalny w badaniu brzucha guz) obecnie występuje rzadko (6-10%) i świadczy o zaawansowaniu choroby.4

Każdy przypadek krwiomoczu, nawet pojedynczy epizod, powinien być dalej diagnozowany.

 

Mogą występować objawy niespecyficzne takie jak utrata masy ciała, gorączka czy nocne poty.

 

Zespoły paranowotworowe to zespół objawów występujących w przebiegu raka nerki u 1/3 pacjentów (ale także w przebiegu innych nowotworów).5 Objawy  wynikają z zaburzeń narządów i układów, które nie stanowią pierwotnego umiejscowienia nowotworu – nie są bezpośrednio zajęte przez nowotwór.

Najczęściej przyczyną jest nieprawidłowe wydzielanie różnych substancji przez komórki nowotworowe, które wywołują w organizmie chorego  zaburzenia metaboliczne i hormonalne prowadząc do wystąpienia określonych objawów.

 

Do najczęstszych zespołów paranowotworowych w raku nerki należą:

 

-nadciśnienie tętnicze

-wyniszczenie

-utrata masy ciała

-gorączka

-neuromiopatia

-skrobiawica

-podwyższone OB (czasami trzycyfrowy)

-niedokrwistość

-zaburzenia czynności wątroby

-podwyższony poziom wapnia w surowicy (wytwarzanie przez komórki guza substancji podobnej do parathormonu)

-nadmierna ilość czerwonych krwinek (zwiększone wytwarzaniem erytropoetyny przez nerkę)

 

 

Około 30% chorych na raka nerki w momencie rozpoznania  ma przerzuty odległe, które najczęściej lokalizują się w:6

 

        

-płucach (50-60%)

-kościach (30-40%)

-wątrobie (30-40%)

-węzłach chłonnych (30-40%)

-nadnerczach (20%)

-drugiej nerce (10%)

-mózgu (5%)

Bibliografia :

 

1. Volpe A, Jewett MAS. The natural history of small renal masses. Nature Clinical Practice Urology 2005 2(8) 384-390.

 2. Martinez-Pineiro L, Maestro MA Challenging the EAU Guidelines: Role of Biopsy and Management of Small Renal Tumours. European Urology Suplements 9 (2010) 450-453

 3. Thomas AA, Campbell SC Small renal masses: Toward more national treatment.

Cleveland Clinic Journal of Medicine 2011 78(8) 539-547.

 4. Ljungberg B., Cowan N., Hanbury D.C.,Hora M., Kuczyk M.A., Merseburger A.S., Mulders P.F.A., Patard J-J., Sinescu I.C. Guidelines on Renal Cell Carcinoma. EAU 2010

 5. Palapattu G.S., Kristo B., Rajfer  J., Paraneoplastic Syndromes in Urologic Malignancy: The Many Faces of Renal Cell Carcinoma, Reviews In Urology, Vol. 4 No. 4 2002  s.163-170.

 6. Griffin N., Gore M.E., Sohaib S.A., Imaging in Metastatic Renal Cell Carcinoma,  AJR 2007; 189: 360–370

dodał: Mojurolog.pl, 01-09-2013, kategorie: Bez kategorii