Mój urolog – portal urologiczny » wycięcie pęcherza

Witamy na stronie Mój urolog
Portal powstaje z myślą o osobach z chorobami układu moczowo-płciowego. Aktualnie strona jest w trakcie budowy, systematycznie będą zamieszczane kolejne tematy. Czekamy na Państwa sugestie i uwagi. kontakt@mojurolog.pl Przed rozpoczęciem korzystania z serwisu proszę zapoznać się z regulaminem. Ewentualne pytania prosimy zadawać za pośrednictwem forum.

 

U kogo usuwa się pęcherz moczowy?

 

Jest metodą leczenia raka pęcherza moczowego naciekającego warstwę mięśniową pęcherza moczowego, a także mniej zaawansowanych nowotworów „powierzchownych” o wysokim stopniu złośliwości (G3), wieloogniskowych, często nawracających i po nieskutecznym uzupełniającym leczeniu wlewkami dopęcherzowymi. Usunięcie pęcherza może być traktowane również jako zabieg paliatywny u pacjentów u których wystąpiły powikłania nowotworu: przetoki, dolegliwości bólowe czy nawrotowy krwiomocz.

 

Jak rozległa jest operacja?

 

Jest to jedna z najbardziej rozległych i skomplikowanych operacji urologicznych. Obejmuje usunięcie pęcherza moczowego oraz odtworzenie ciągłości dróg moczowych poprzez stworzenie zastępczego sposobu odprowadzenia moczu. 

 

Cystektomia radykalna u mężczyzn obejmuje usunięcie pęcherza moczowego wraz z prostatą i pęcherzykami nasiennymi, a u kobiet  usunięcie pęcherza wraz z macicą i przydatkami. U wszystkich pacjentów usuwany jest wyrostek robaczkowy. W trakcie operacji usuwa się także odpowiednie węzły chłonne.

 

Przygotowanie do operacji:

 

W przypadku gdy pacjent  choruje przewlekle przed operacją mogą być konieczne dodatkowe konsultacje i badania specjalistyczne ( kardiolog, diabetolog, endokrynolog itp.).  Miesiąc przed planowanym zabiegiem zaleca się stosowanie diety bogato białkowej i wysokoenergetycznej by „na zapas” nasycić organizm składnikami odżywczymi. Przed operacją lekarz uzgadnia z pacjentem metodę odprowadzenia moczu, która zostanie zastosowana po usunięciu pęcherza (szczegóły w dalszej części). Wybór metody zastępczego odprowadzenia moczu po usunięciu pęcherza (wstawka jelitowa Brickera, zastępczy pęcherz jelitowy, wyłonienie moczowodów w skórze)  uzależniona jest od stopnia zaawansowania choroby, stanu ogólnego pacjenta oraz jego zdolności do późniejszej obsługi i pielęgnacji danego typu odprowadzenia moczu. Należy jednak pamiętać, że w czasie operacji może zaistnieć konieczność zastosowania innej metody niż uzgodniona wcześniej  np. ze względu na warunki anatomiczne pacjenta.  W przypadku gdy  planuje się wyłonienie stomii moczowej (urostomii), przed operacją ustala się miejsce na brzuchu, w którym będzie znajdować się stomia- najczęściej po prawej stronie brzucha, poniżej pępka.  Przed operacją pacjent powinien zapoznać się również z podstawowym rodzajem sprzętu urostomijnego i zostać wstępnie przeszkolonym  jak z niego korzystać.

 

 

 

 Przebieg operacji:

 

Operacja może być wykonana metodą klasyczną (zazwyczaj) lub laparoskopową (z użyciem narzędzi i kamery wprowadzanych do brzucha przez niewielkie nacięcia). Zazwyczaj operacja trwa od 4 do 6 godzin w zależności od warunków operacyjnych i planowanej metody odprowadzenia moczu (wstawka jelitowa Brickera, zastępczy pęcherz jelitowy, wyłonienie moczowodów w skórze).
W metodzie klasycznej skórę i mięśnie nacina się w linii środkowej powyżej pępka aż do spojenia łonowego. W pierwszej fazie usuwa się odpowiednie węzły chłonne. Następnie u mężczyzn usuwa się pęcherz moczowy wraz z prostatą i pęcherzykami nasiennymi ,a u kobiet pęcherz wraz z macicą i przydatkami. U wszystkich pacjentów usuwany jest wyrostek robaczkowy. Niekiedy w przypadku bardzo zaawansowanych nowotworów może być konieczne usunięcie dodatkowych narządów lub ich fragmentów np. odbytnicy.

 

Po usunięciu pęcherza moczowego zespół operacyjny przystępuje do wytworzenia zastępczego systemu odprowadzania moczu. O zastępczych systemach odprowadzania moczu przeczytają państwo w dalszej części.Operację kończy czasowe pozostawienie drenów (rurki z miękkiego plastiku, przez które wypływa gromadząca się w brzuchu wydzielina) i cienkich cewników w moczowodach, które zabezpieczają drożność moczowodów oraz zapewniają lepsze gojenie odprowadzając mocz na zewnątrz do czasu wstępnego wygojenia.

 

Przebieg pooperacyjny:

 

Po operacji pacjent otrzymuje leki i płyny dożylnie i stopniowo powraca do jedzenia i picia. Pielęgnuje się ranę pooperacyjną oraz stopniowo usuwa dreny  oraz cewniki zabezpieczające zespolenie jelita i moczowodów (zazwyczaj 8-12 doba). W przypadku wstawki Brickera czy wyłonienia moczowodów na skórę brzucha pacjent uczy się pielęgnacji urostomiii i skóry oraz wymiany worków, by w chwili wypisu ze szpitala móc samodzielnie pielęgnować urostomię. W przypadku pacjentów z pęcherzem wytworzonym z jelita jelitowym pacjent na nowo musi nauczyć się oddawać mocz(szczegóły w części: zastępcze metody odprowadzania moczu).  Szwy skórne usuwa się ambulatoryjnie w poradni.

 

 

 

Powikłania:

 

Usunięcie pęcherza moczowego jest rozległą operacją na układzie moczowym, pokarmowym i limfatycznym, i wiąże się z możliwością wystąpienia poważnych powikłań. Śmiertelność okołooperacyjna wynosi ok. 3%. Powikłania ze względu na czas występowania można podzielić na 3 grupy:

 

Powikłania śródoperacyjne:

 

·         Krwawienie- najczęstsze powikłanie. Średnia utrata krwi wynosi od 600 do 1700ml i może wymagać transfuzji w celu uzupełnienia utraconej krwi. 

 

·         Uszkodzenie jelit, naczyń krwionośnych, nerwów i narządów sąsiednich wymagające dodatkowego leczenia np. czasowego wyłonienia stomii.

 

 

 

Wczesne powikłania pooperacyjne:

 

·         Przedłużone gojenie rany pooperacyjnej ( częstość-brak danych)

 

 

 

·         Rozejście się zespolenia jelit owego po pobraniu fragmentu z którego wykonuje się odprowadzenie moczu -wstawkę Brickera, pęcherz jelitowy ( częstość-brak danych)

 

·         Zakażenie układu moczowego  0-12,8%

 

·         Zakażenie rany pooperacyjnej 0-15%

 

·         Pooperacyjne krwawienie 0-9%

 

·         Posocznica 0-9%

 

·         Zapalenie jelit, biegunka  0-8%

 

·         Przeciek moczu 0-8%

 

·         Zapalenie płuc 0-7,8%

 

·         Niedrożność jelit 0-7%

 

·         Ostra niewydolność nerek 0-7%

 

·         Zatorowość płucna 0-6%

 

·         Zakrzepica żylna 0-5,3%

 

·         Zawał serca 0-4%

 

·         Powstanie przetoki 0-4%

 

·         Krwawienie z przewodu pokarmowego 0-1,3%

 

·         Martwica/zwężenie urostomii 0-1,7%

 

·         Zapalenie otrzewnej 0-0,8%

 

 

 

Późne powikłania pooperacyjne- mogą wystąpić nawet kilka lat po operacji

 

·         Infekcje układu moczowego

 

·         Zwężenie Stomil

 

·         Niedrożność jelit

 

·         Zaburzenia w odpływie moczu z nerek

 

·         Zwężenie moczowodów

 

·         Uszkodzenie urostomii lub zbiornika jelitowego

 

·         Zaleganie śluzu jelitowego w urostomii lub zbiorniku jelitowym

 

·         Zwrotne wchłanianie moczu ze zbiornika jelitowego

 

·         Przepuklina w okolicy stomii

 

·         Wypadnięcie stomii

 

 

 

 

 

 Zastępcze metody odprowadzania moczu po usunięciu pęcherza moczowego:

 

Istnieje kilka sposobów odprowadzania moczu po usunięciu pęcherza moczowego. Wybór jednego z nich powinien być uzgodniony z pacjentem przed zabiegiem operacyjnym i uzależniony od stanu ogólnego pacjenta, wieku i szacowanego czasu przeżycia, warunków anatomicznych oraz tego czy pacjent będzie w stanie poradzić sobie z jego obsługą.  Należy ponownie podkreślić, że w trakcie  w trakcie operacji może zaistnieć konieczność wytworzenia innego systemu niż wcześniej uzgodniony.

 

 

 

Metody odprowadzenia moczu:

 

1.        Wstawka jelitowa Brickera – jest to najczęściej stosowany sposób odprowadzenia moczu. Wytwarzany jest z krótkiego fragmentu jelita cienkiego, do jednego końca przyszyte zostają końce moczowodów, drugi koniec wyłania się na brzuchu w postaci stomii (urostomii).

 

Wstawka Brickera nie gromadzi moczu jak pęcherz moczowy. Mocz z wytworzonej stomii spływa w sposób ciągły do specjalnego worka na mocz przyklejanego po skóry. Zaletą tej metody jest stosunkowa prostota obsługi, która polega na opróżnianiu i zmianie worków oraz pielęgnacji skóry wokół stomii.  Do wad należą stały wypływ moczu (konieczność stałego noszenia worka na mocz przyklejonego do skóry).

 

 

 

2.        Jelitowy pęcherz zastępczy (ortotopowy pęcherz zastępczy)

 

Jest to najbardziej skomplikowany sposób odprowadzenia moczu. Z odcinka jelita wytwarza się  szczelny zbiornik na kształt pęcherza, do którego z jednej strony wszczepia się moczowody, a drugiej łączy się go z cewką moczową.  Istnieje wiele wariantów takiego zbiornika. Pęcherz jelitowy umieszcza się w miejscu usuniętego pęcherza moczowego. Ten typ odprowadzenia moczu zapewnia pacjentowi prawie normalne oddawanie moczu. Należy  jednak pamiętać, że zbiornik jelitowy znacząco różni się od prawdziwego pęcherza. Nie jest unerwiony i pacjent nie będzie odczuwał typowego parcia na pęcherz w momencie jego wypełnienia. Zbiornik nie posiada również mięsni które w trakcie moczu będą powodować jego obkurczanie i wypychanie moczu na zewnątrz. Dlatego należy regularnie opróżniać pęcherz jelitowy co 3-4 godziny oraz nauczyć się specjalnego sposobu jego opróżniania z wykorzystaniem mięśni brzucha i opukiwania. Opanowanie obsługi pęcherza jelitowego wymaga początkowo cierpliwości i silnej motywacji pacjenta. Istotne znaczenie w kwalifikacji pacjenta do tej metody odprowadzenia moczu ma jego stan psychiczny, wiek, choroby towarzyszące oraz samodzielność. Pęcherza jelitowego nie wykonuje się o pacjentów w zaawansowanym wieku, z chorobami otępiennymi i innymi, które zaburzają zdolności manualne, gdyż tacy pacjenci nie poradzą sobie z jego obsługą i będą narażeni na powikłania.

 

 

 

3.        Szczelny zbiornik jelitowy

 

Z odcinka jelita wytwarza się  szczelny zbiornik na kształt pęcherza, do którego z jednej strony wszczepia się moczowody a koniec wyłania się na skórze brzucha w postaci Stomil.  Stomia moczowa (urostomia) posiada specjalną zastawkę zapobiegającą wypływaniu moczu. Pacjent opróżnia taki zbiornik za pomocą cewnika moczowego. 

 

 

 

4.        Ureterocutaneostomia obustronna (wyłonienie moczowodów na skórze brzucha)

 

Jest to najprostsza metoda wyprowadzenia moczu u pacjentów po cystectomii. Po wycięciu pęcherza moczowego moczowody wyłania się i przyszwa do skóry brzucha, po obu stronach pępka. Mocz spływa w sposób ciągły do specjalnych worków przyklejanych do skóry. Jest to metoda stosowana zazwyczaj u pacjentów z zaawansowanym nowotworem (cystectomia paliatywna) u których nie można wytworzyć wstawki jelitowej Brickera. Jest metodą mniej obciążająca pacjenta, gdyż nie ma konieczności przerywania ciągłości jelit i późniejszego ich zespalania. Powikłania najczęściej dotyczą zwężania się wszczepianych w skórę moczowodów, a konieczność utrzymywania w moczowodach cienkich cewników obniża komfort życia pacjenta.

 

 

dodał: Mojurolog.pl, 03-08-2013, kategorie: Operacje i zabiegi